1945

Chronologie Fryslân 1940-1945

< Terug

 

1 Jan.     
In een dagorder maant de gewestelijke commandant N.B.S. tot discipline en geduld. Ontijdig optreden is uitdrukkelijk verboden.

3/4 Jan.
Als gevolg van arrestaties in Noordwolde worden twee leiders van de K.P. Echtenerbrug te Echten met hun gastheer gepakt.

8/9 Jan.
Zinkt bij Urk de Groningen IV met voedselhalers uit Friesland aan boord.

9/11 Jan.
Groep van 22 personen in Harlingen opgepakt. 14 van hen kwamen om het leven.

10 Jan.     
Opdracht van gewestelijk commandant om scherper op te treden tegen verraders; Sipo, Landwacht en Zoll worden steeds driester.

11  Jan.
Arrestaties in Zandbulten en Kollumerzwaag onder leden van L.O. en verspreiders van het illeghale blad "Trouw".

16 Jan.
Arrestaties te Roordahuizum.

19 Jan.     
Bij poging tot ontzet van drie arrestanten uit Dokkum twee Duitsers bij Valom gedood.

22 Jan.
Als represaille op overval bij Valom twintig mensen bij Dokkum gefusilleerd.

24/25 Jan.  
Overval op leden van het politiecorps te Heerenveen. Gevaarlijk, daar velen van hen zijn ingeschakeld bij het in-ontvangstnemen van wapenzendingen.

29  Jan.     
Bij inval in drukkerij in Amsterdam wordt Wim Speelman, één der eerste verspreiders van "Vrij Nederland" en later van "Trouw" gearresteerd.

31 Jan.     
Bij een inval op het kantoor van de "Fabu" (Falsificatie-bureau) te Leeuwarden groot deel van de inventaris in beslag genomen. Vervalsingen vinden gewoon doorgang.

 

3/4 Febr.
De gewestelijk-operatieleider met zijn adjudant in Tjerkwerd gevangen genomen. Ook het archief valt in Duitse handen. Een ramp dreigt.

5 Febr.     
Arrestaties te Wanswerd.

8 Febr.  
Op deze dag beginnen de arrestaties in Scharnegoutum, Sneek, Bolsward, Heerenveen, Balk, Sijbrandaburen, Sandfirden, Echten tengevolge van de ontdekking in Tjerkwerd.

9 Febr.     
Illegale zender in Lekkum gevonden.

11 Febr.  
Tegenactie van de K.P.-Sneek tegen de voornoemde arrestaties; twintig man uit het politiebureau in Sneek bevrijd.

13 Febr.  
Moord te Leeuwarden op mr B. Ph. baron van Harinxma thoe Slooten, lid van het Veemgericht (illegale rechtbank) en hoofd van het Bureau Afvoer Burgerbevolking. Op deze dag en ook op 17 en 19 Febr. arrestaties in Oudemirdum, Hemelum en Wijckel in verband met wapendepots.

19 Febr.     
Wapenvoorraad van Doniawerstal door de Duitsers in beslag genomen.

23 Febr.
Overval ten huize van de gemeente-commandant N.B.S. van Wymbritseradeel, waar wapendepot wordt ontdekt.

26 Febr.
De Sipo en het Sonderkommando Albrecht nemen hun intrek in het Burmania-huis.
Eind Febr. 200 electrische- en 30 stoomgemalen in Friesland staan praktisch geheel stil door gebrek aan kolen.

 

1 Mrt    
De IJselovergangen hermetisch gesloten. Het Noorden wordt ten opzichte van het Westen "buitenland". De destijds vanwege de O.D. uitgereikte legitimatiebewijzen en armbanden moeten worden ingeleverd. Na wijziging zullen zij opnieuw worden uitgereikt.

2/3 Mrt    
In Idaarderadeel wordt vrijwel de hele leiding van de N.B.S. opgerold.

7 Mrt    
Het politiebureau te Sneek voor de tweede maal gekraakt. Zeven mannen en een vrouw worden bevrijd.

8 Mrt
Als represaille op aanslag op de vrouwelijke tolk bij de Staf van de Abteilung für Ernährung en Landwirtschaft, worden vijf mensen bij Dongjum gefusilleerd.

9 Mrt    
In Leeuwarden arriveren acht hoge officieren, behorende tot het Parachutisten-Kommando Gerieke.

14 Mrt    
Nieuwe slagzinnen, aanduidende de verschillende stadia van paraatheid bij de nadering van de bevrijdingslegers, opgegeven. De oude zijn sinds de arrestatie van de gewestelijk-operatieleider onbruikbaar geworden. Overal worden grote groepen Fallschirmjäger ingekwartierd.

17 Mrt    
Tien mensen bij Doniaga gefusilleerd als represaille op het doden van een Wasserschutzman uit Lemmer.

19 Mrt    
Dr Seyss-Inquart op bezoek bij Beauftragte Ross. De startbanen en boxen van de "Jagdfliegereinsatz" moeten zo spoedig mogelijk in verdere gereedheid worden gebracht.

21 Mrt
Oproep voor tewerkstelling vliegveld Leeuwarden

23 Mrt
Oproep voor tewerkstelling vliegveld Leeuwarden

24 Mrt    
Dagorder van Prins Bernhard: 1e  onder geen voorwaarde actie op eigen initiatief;
2e  handhaving van de meest strenge discipline. Dit in verband met een op gang zijnde grote militaire operatie, die grote gevolgen kan hebben.

27 Mrt    
Grote razzia te Makkum, op zoek naar wapens.

28 Mrt    
H.M. de Koningin richt zich in een proclamatie tot de verzetsbeweging.

29 Mrt    
Razzia's en arrestaties in Leeuwarden.

30 Mrt    
Grote razzia op de zomerhuisjes in Eernewoude en het Prinsenhof.

 

2 April     
Opdracht van de districtscommandanten om de sabotage-groepen op volle sterkte te brengen.  Dit moet vóór of uiterlijk óp Vrijdag 6 April klaar zijn.

3 April     
De Staf N.B.S. moet zo spoedig mogelijk beschikken over inlichtingen omtrent bruikbaar draagvermogen van bruggen voor tanks van 12,5 tot 40 ton.

5 April     
Burgerverkeer langs de Groningerstraatweg finaal stopgezet.

6 April     
Vijf leden van de N.B.S. en K.P. uit Sneek en IJlst bij de "Zandvoorderhoek" in Gaasterland gefusilleerd (verraad). 's Middags vertrekt Oberst Gericke, bevelhebber van een divisie valschermjagers naar Groningen. Overal maken de Fallschirmjäger zich voor vertrek gereed. De Fliegerhorst Leeuwarden heeft voor de Duitsers afgedaan. Bij de scheepswerven komt bericht binnen, dat alle werk aan de schepen moet worden gestaakt. De Arbeitsreferent in Leeuwarden zegt, dat er geen Ausweise meer nodig zijn: "Der Krieg ist ja am Ende".

7 April     
Arrestaties in Leeuwarden en Makkum. In laatstgenoemde plaats worden wapens gevonden (verraad.) Zes leden der N.B.S. gefusilleerd.

8 April     
13.30 uur komt de slagzin door: "de fles is leeg". Over 36 uur moet begonnen worden met rail-, weg- en watersabotage.

9/10 Apr.    
Overal wordt in deze nacht begonnen met sabotagehandelingen.

11 April
Sabotage aan de spoorlijn bij Dronrijp, als represaille worden hier 14 man ge- ëxecuteerd. Eén van hen brengt het er levend af.

14 April
Dokkum bevrijd.

15 April     
Leeuwarden bevrijd.

16 April     
Franeker bevrijd.

17 April
Lemmer en Harlingen bevrijd.

18 April
Canadese tanks en infanterie trekken Makkum binnen.

 

5 Mei
Bevrijding Nederland

 

12 Juni     
De laatste Duitse militairen, afkomstig van de waddeneilanden, naar Wilhelmshafen overgebracht.

    < Terug