Iedereen zag wel dat 'de oorlog in de lucht' in de toekomst heel belangrijk zou worden. Vliegtuigen brengen de oorlog op alle mogelijke plaatsen. Het is nergens meer veilig, niet voor militairen en niet voor burgers.
De luchtoorlog 1940-1945 |
| Voor de oorlog |
|
| Je weet vast wel dat een leger uit drie onderdelen bestaat: Landmacht, Marine en Luchtmacht. Dat is niet altijd zo geweest. Pas in de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) zijn er voor het eerst vliegtuigen gebruikt. Iedereen zag wel dat 'de oorlog in de lucht' in de toekomst heel belangrijk zou worden. Vliegtuigen brengen de oorlog op alle mogelijke plaatsen. Het is nergens meer veilig, niet voor militairen en niet voor burgers. |
 |
Luchtbeschermingsdienst |
| Om de burgers bescherming te bieden bij een luchtaanval werd in 1939 de Lucht- beschermingsdienst (LBD) opgericht. Een van de maatregelen waar gezinnen elke avond mee te maken hadden was de 'verduistering'. Er mocht geen straaltje licht te zien zijn, zelfs het voor- en achterlicht van je fiets moesten afgeschermd worden met een verduisteringskapje. |
| De jaren 1940-1945 |
 |
| Nederland en dus ook Friesland lag op de aanvliegroute van Engeland naar Duitsland. Geallieerde vlieg- tuigen vlogen, boordevol bommen, over ons land om Duitse steden te bombarderen. |
 |
Soms hadden ze ook nog iets anders aan boord. Dan 'sneeuwde' het boven Nederland koffie, thee, tabak, chocola of krantjes. Dingen dus waar gebrek aan was en die wat hoop en troost gaven in die donkere tijden. |
| De Luftwaffe, de Duitse luchtmacht, deed er natuurlijk alles aan om de geallieerde bommenwerpers op weg naar Duitsland tegen te houden. Bij Leeuwarden hadden de Duitsers een grote vliegbasis, de Fliegerhorst, gebouwd. Van daaruit werden de geallieerde bommenwerpers aangevallen. Vele honderden stortten neer in het IJsselmeer, de Waddenzee maar ook in Friesland zelf. Soms lukte het de piloten zich te redden met een parachute, vaak ook niet ... |
 |
| In totaal kwamen 20.660 Britse en 4200 Amerikaanse vliegers om het leven. | Geallieerde slachtoffers luchtoorlog |
|
|
Pilotenhulp (verzet) |
| De piloten die, nadat hun vliegtuig was neergestort, veilig op de grond kwamen, moesten geholpen worden. Want als de Duitsers hen vonden dan werden ze onmiddellijk gevangen genomen. Het verzet probeerde zo snel mogelijk zo'n piloot op te sporen. Eerst brachten ze hem dan naar een schuilplek. En als de kust veilig was, hielpen ze hem te ontsnappen naar Engeland. Die ontsnappingsroute ging meestal via België, Frankrijk, Spanje naar Portugal en dan per boot of vliegtuig terug naar Engeland. Zo'n reis duurde soms langer dan één jaar! |
| Blij en bang |
| Het geluid van de ronkende vliegtuigen maakte de mensen bang en blij tegelijk. Angst voor het gevaar van een neerstortend vliegtuig en blijdschap over het bombarderen van doelen in Duitsland. |
| Literatuur: Wespennest Leeuwarden dln 1-3 Ab. A. Jansen. Baarn, 1976. De luchtoorlog boven Zuidwest-Friesland Jan. J. van der Veer. Bolsward, 1970 Friesland en de Tweede Wereldoorlog J.J. Huizinga. Leeuwarden 1996. |
Afbeeldingen: De afbeeldingen van voorwerpen en de foto's zijn afkomstig uit het fotoarchief van het Verzetsmuseum Friesland. Mocht iemand menen rechten te kunnen laten gelden, neemt u dan contact op met het museum. |
|
