De Meidagen van 1940 |
|
|
10 mei 1940 |
| Op vrijdagmorgen, 10 mei 1940, heel vroeg in de ochtend, viel het Duitse leger Nederland binnen. In korte tijd veroverden de Duitse troepen het nauwelijks verdedigde grensgebied. Duitse luchtlandingstroepen (parachutisten) probeerden op hetzelfde moment in het westen van het land belangrijke plekken en plaatsen te bezetten, dat ging wat minder vlot. |
| 11, 12 en 13 mei 1940 |
 |
|
Grote delen van Nederland werden snel veroverd. Op zaterdag 11 mei marcheerden de eerste Duitse troepen al door Leeuwarden. Op de grens van Utrecht en Gelderland ligt de Grebbeberg. Dat was een belangrijke stelling van het Nederlandse leger. Het Duitse leger kwam er dan ook niet doorheen. De Duitse opmars naar Noord- en Zuid-Holland vertraagde. |
| Op 13 mei vertrokken de koningin en de ministers naar Engeland. Van hieruit kon, in samenwerking met de geallieerden (Engeland, Frankrijk, België etc), de strijd worden voortgezet. De opperbevelhebber van het Nederlandse leger, generaal H.G. Winkelman, werd de baas in Nederland. In Rotterdam werd zwaar gevochten: het Duitse leger kwam hier niet verder. |
| 14 mei 1940 |
 |
|
De Duitse troepen braken door de Grebbelinie,maar ondanks de snelle opmars ging het
langzamer dan ze gedacht hadden. Om het Nederlandse leger bij Rotterdam tot overgave te dwingen werd Rotterdam gebombardeerd. In korte tijd stond de oude binnenstad van Rotterdam in lichterlaaie. Dit gebeurde terwijl de onderhandelingen tussen de commandant van Rotterdam en het Duitse leger nog liepen. |
|
| 15 mei 1940 | |
 |
Legenda 1. Wonsstelling (a) Stelling Kornwerderzand (b) Stelling Den Oever (c) 2. IJssellinie 3. Maaslinie 4. Grebbelinie 6. Maas-Waalstelling 7. Peel-Raamstelling 8. Waal-Lingestelling 9. Nieuwe Hollandse Waterlinie 10. Stelling Den Helder 11. Stelling Amsterdam 12. Vesting Holland - zuidfront 13. Bathstelling 14. Stelling Zuid-Beveland (1, 4, 5, 8, 10 en 12 vormden de fronten van de Vesting Holland) |
| Na het bombardement van Rotterdam en het dreigement om ook andere steden te bombarderen gaf Nederland zich over (capituleerde). Een groot deel van de marine en de koopvaardij was inmiddels vertrokken naar Engeland. |
| De Meidagen 1940 in Friesland | |
| 10 mei 1940 | Op vrijdag 10 mei 1940 viel het Duitse leger Nederland binnen. De commandant van Noord-Nederland moest met zijn leger de Duitse opmars proberen te vertragen. Dit lukte niet goed. Wel slaagden Nederlandse soldaten erin om een Duitse pantsertrein (trein met wagons waarop zware kanonnen stonden) vast te laten lopen in Winschoten. De Duitsers hadden de trein nodig om de kazematten (bunkers) bij Kornwerderzand, aan het begin van de Afsluitdijk te bestoken. Dat ging dus niet door. |
 |
|
| 11 en 12 mei 1940 |
|
| De opmars in Noord-Nederland ging zo snel dat Friesland al na één dag was afgesloten van de rest van Nederland. Op 12 mei reden de eerste Duitse troepen Leeuwarden binnen. Op 12 mei werd de aanval ingezet op de Wonsstelling, aan het begin van de Afsluitdijk. De Wonsstelling geen sterke stelling en kon de Duitse opmars dan ook niet tegenhouden. |
 |
Gedurende de daarop volgende dagen probeerden de Duitsers van alles om de stelling Kornwerderzand te veroveren. Zelfs de Luftwaffe (Duitse luchtmacht) kwam er aan te pas. Die gooiden zware bommen om de kazematten te beschadigen. Maar wat het Duitse leger ook probeerde, het hielp niks, de aanval mislukte, ze kwamen er niet door |
| 13 tot en met 15 mei 1940 |
 |
| Hierna richtten de Duitsers hun aanval op de kazematten bij Kornwerderzand. Die vormden een lastig obstakel. De nog vrij nieuwe verdedigingswerken waren uitstekend bewapend en bemand met goed getrainde soldaten. Ze werden ook nog ondersteund door het Nederlands marineschip de 'Johan Maurits van Nassau' dat bij Den Helder lag. Vanaf dat schip konden de Duitse troepen voor Kornwerderzand beschoten worden. |
 |
Toch kwam er snel een einde aan de strijd op de Afsluitdijk. Op 15 mei 1940 gaf het Nederlandse leger zich over. Met de capitulatie (overgave) door generaal Winkelman kwam er een einde aan de korte oorlog in Nederland. Ook de stelling Kornwerderzand moest zich overgeven en de Duitse troepen trokken over de Afsluitdijk naar het westen van het land. |
| Er werd tijdens de bezetting veel gesproken over de nederlaag van de Duitse troepen bij de stelling Kornwerderzand. Allerlei verhalen deden de ronde over honderden gedode Duitse soldaten. Daarom kreeg de Afsluitdijk de bijnaam 'Dodendam'. Maar na de oorlog bleek dat er hoogstens tien Duitse soldaten zijn gesneuveld. |
 |
 |
In totaal zijn er tijdens de oorlogsdagen zo'n 2600 burgers om het leven gekomen (in Rotterdam ongeveer 800). Meer dan 2000 Nederlandse soldaten sneuvelden, 3000 militairen raakten gewond, waarvan meer dan 800 invalide zouden blijven .. |
| Lijst gesneuvelde militairen Fryslân, mei 1940 |
| Literatuur: Een Tweede Wereldoorlog G. Koopmans. Leeuwarden, 1997 De Stelling Kornwerderzand M. van Deventer e.a. 1990 Leeuwarden Afsluitdijk 1940 E.H. Brongers, Baarn, 1978 |
Afbeeldingen: De afbeeldingen van voorwerpen en de foto's zijn afkomstig uit het fotoarchief van het Verzetsmuseum Friesland. Mocht iemand menen rechten te kunnen laten gelden, neemt u dan contact op met het museum. |
|
